ما را دنبال کنید...

تماس با ما

ما را دنبال کنید
شماره تماس :09033095717
پیام بفرستید
ادبیات برای زندگی
ثبت نام

ثبت نام کاربر

This site is protected by reCAPTCHA and the Google
Privacy Policy and Terms of Service apply.
پنجره‌ای به دنیای واژه و سخن

تماس با ما

ما را دنبال کنید
تماس بگیرید
پیام بفرستید

پایداری هویت ایرانی زیر سیطرۀ مغول: مهشید گوهری کاخکی

کتاب «پایداری هویت ایرانی زیر سیطرۀ مغول»:

نویسنده: دکتر مهشید گوهری کاخکی

انتشارات سخن، 1400

شناخت سازه‌های هویت ایرانی و چگونگی ظهور آن در متون تاریخی و ادبی اعصار مختلف، به بازنمایی و تجدید حیات هویت ملی در جامعۀ امروز و یکپارچگی و وحدت قومی و ملیتی کمک خواهد کرد. گروهی بر این باور هستند که در عهد اسلامی، هویت ایرانی در عصر صفوی دوباره شکل گرفت و احیا شد؛ اما باید گفت که در حقیقت شالودۀ هویت ایرانی در دورۀ ایلخانی بنیان نهاده شد. عصر ایلخانی یکی از دوره‌های طلایی بازنمایی هویت ایرانی و تداوم اندیشۀ ایران‌شهری است. ایرانیان که فاجعۀ یورش مغولان را پشت سر گذاشته بودند، تلاش کردند تا بر ویرانه‌های بازمانده از سرزمین ایران، بنیان‌های هویت ایرانی را از نو بسازند و نشان دهند که ایرانیان پس از هر شکستی، با نیرویی مضاعف، بازسازی فرهنگ و هویت خود را از سر می‌گیرند، تمدن و هویت ایرانی با وجود هر تهاجمی همچنان پایدار می‌ماند و دوباره شکوفا می‌گردد.

مهشید گوهری در کتاب «پایندگی هویت ایرانی زیر سیطرۀ مغول» که به تازگی توسط انتشارات سخن در 383 صفحه به چاپ رسیده، ابعاد گوناگون هویت ملی و ایرانی را در شاهنامه‌های تاریخی مهم دورۀ ایلخانی بررسی کرده است. این کتاب با مقدمۀ عالمانه دکتر محمدجعفر یاحقی آغاز و در سه فصل تنظیم شده ‌است. نویسنده در فصل اول به مقدمه و کلیات پژوهش پرداخته است؛ در فصل دوم سازه‌های هویت ایرانی را در چهار بخش جغرافیایی، سیاسی، دینی و فرهنگی در منظومه‌های حماسی-تاریخی عصر ایلخانی بررسی و تحلیل کرده است؛ در فصل سوم چگونگی روایت حوادث تاریخی مهم دورۀ مغول و ایلخانی در این آثار بررسی و با یکدیگر مقایسه شده تا روند تبدیل مغولان مهاجم به ایلخانان پاسدار ایران‌زمین آشکار شود.

نویسنده در این کتاب نشان می‌دهد که سرایندگان منظومه‌های تاریخی عصر ایلخانی به جلوه‌های گوناگون هویت ایرانی توجه ویژه‎‌ای داشته‌ و در راستای تثبیت و استمرار مؤلفه‌های آن گام برداشته‌ و کوشیده‌اند گفتمان مغولی را طرد و به جای آن، گفتمان ایرانی را تثبیت کنند. شاعران این آثار با توجه به اندیشۀ سیاسی ایران‌شهری مبنی بر لزوم حکمت و فرّه نزد شاهان، کوشیدند تا صفات شاهان آرمانی ایران‌زمین را در چهرۀ حاکمان ایلخانی بازنمایی کنند. در حقیقت، شاعران با توجه به قابلیت‌ها و ویژگی‌های منحصر به فرد شعر فارسی و با بهره گرفتن از ابزارهای زبانی و بلاغی توانستند دیدگاه انتقادی خود دربارۀ دشمنان سرزمینشان را بدون نگرانی از خشم و بازخواست نهاد قدرت مطرح کنند و با رویکردی ایران‌گرایانه بر سازه‌های هویت ایرانی تأکید کنند.

شواهد متنی معتبر و موثق این کتاب، سند محکمی است در اثبات این مدّعا که در عصر ایلخانی، سازه‌های هویت ایرانی در همۀ ابعاد آن بازنمایی شده‌ و ایران‌زمین سرزمینی شناخته شده با مرزهای جغرافیایی معین بوده است؛ سرزمینی که پادشاهان ایلخانی وظیفۀ خود می‌دانستند تا در برابر دشمنان متجاوز از آن پاسداری کنند. امید است انجام چنین پژوهش‌های علمی و دقیقی، به شناسایی مؤلفه‌های هویت ایرانی و بازآفرینی آن در زمان حاضر کمک نماید.